Een overzicht van seksistische clichés in verhalen

 

De hunkerende blik op het begeerlijke vrouwelijke lijf

We hebben een verhaal vol met mooie wezens die heerlijke lichaamsdelen hebben. Elk moment waar dat kan krijgen we opnieuw een glimps van stukjes huid, harde tepels, lange benen, mooie benen, mooie billen. De hunkering spat van de regels af. We kijken in deze wereld met de blik van de schrijver en de seksuele voorkeuren van de schrijver. Als die schrijver heteroseksueel is, zullen vooral de personages van het andere geslacht geseksualiseerd worden.

Een overzicht van de elementen:

  1. Veel hunkering — Borsten, billen, benen, bobbels in broeken, harde tepels onder gespannen shirts en blouses, harde piemels.
  2. Een onderliggende toon van frustratie — De hoofdpersoon is op de een of andere manier geblokkeerd. Seks is vaak een moeilijk ding. Seksualiteit lastig en onderdrukt.
  3. Begeerlijke vrouwen zijn wandelende objecten die bestaan om begeerd te worden — Ze spelen, behalve als object van begeerte en lust en hunkering nauwelijks een rol in het verhaal.
  4. De begeerlijke vrouwen vinden het heerlijk om begeerd te worden — En zeker door de hoofdpersoon.
  5. Het maakt niet heel erg veel uit of de hoofdpersoon zelf knap of begeerd is — De hoofdpersoon is een hongerige camera.

Wat maakt dit seksistisch?

 

Vrouwen staan in dit soort “hunkering-verhalen” in dienst van de geilheid van de hoofdpersoon. Het zijn in de meeste gevallen pratende en bewegende poppen van vlees, zonder persoonlijkheid.

 

Hoe lost je dit op?

Er is niets mis met hunkering, geilheid, seks en de bewondering en beschrijving van de opwindende aspecten van mannelijke en vrouwelijke lichamen.

Er zijn een paar dingen die je kunt doen:

  1. Voorgaande, bestaande relaties — Werk vanuit bestaande relaties die voor aanvang van het verhaal bestaan en bestonden. Dit maakt de eerste aanleiding eenvoudiger.
  2. Geef hem/haar een gezond seksleven — Laat je hoofdpersoon een gezond seksleven hebben, met één of (wellicht) meerdere partners (zie ook punt 1 in deze lijst). Laat dat seksleven draaien rondom plezier en wederzijdse aantrekkingskracht. Wellicht heeft hij/zij meerdere seksuele partners, die allemaal lekker en aantrekkelijk zijn. De geile blikken van je hoofdpersoon zijn in deze gevallen gewenst en prima in orde.
  3. Zorg voor menselijke partners — Een belangrijk aspect van seksisme in verhalen is het gebrek aan balans in de beschrijving van mannelijke en vrouwelijke personages. Des te meer inhoud je geeft aan de vrouwen en/of mannen waarmee je hoofdpersoon een geile relatie heeft, des te meer het een evenwichtig verhaal wordt voor al de betrokken sekses.

 

De begeerlijke vrouw als trofee

We hebben een situatie, een gevaar, een uitdaging en een held. We hebben ook een vrouw, die voornamelijk belangrijk is omdat ze heel begeerlijk is. De held lost het probleem, de situatie, het gevaar op en krijgt de vrouw als beloning.

Een overzicht van de elementen:

  1. De begeerlijke vrouw als object — Ze heeft geen echte persoonlijkheid, geen echte historie. Ze is mooi. Ze is begeerlijk. Ze wordt het bezit van de held.
  2. De begeerlijke vrouw als statussymbool — De vrouw is mooi en begeerlijk, omdat mooie en begeerlijke vrouwen worden gezien als statussymbool. Ze tilt de held op naar een nieuwe hoogte. De held heeft aan het eind van het verhaal iets dat vele anderen niet hebben: een mooie, begeerlijke vrouw.
  3. De vervulling van een lezerswens — Wie wil er geen begeerlijke mooie vrouw, die zich (uiteindelijk) zuchtend van verlangen, bewondering en opluchting in je armen stort? Zeker als de harde realiteit aanzienlijk minder tegemoetkomend en voorspelbaar is?
  4. De held die blijkbaar geen ander leven en geen andere verantwoordelijkheden heeft — Waarom gaat de held voor deze begeerlijke vrouw? Omdat ze begeerlijk is? Zijn er geen andere verantwoordelijkheden. Geen andere redenen?

Wat maakt dit seksistisch?

Mooie vrouwen (en mooie mannen in verhalen voor homoseksuele mannen) worden in een seksistische omgeving gezien als een trofee. Een statussymbool voor de man, of de lesbische vrouw. “Kijk mij! Ik neuk deze prachtige, mooie man/vrouw”. Deze trofee-man/vrouw hoeft geen persoonlijkheid te hebben, geen eigen mening, geen doel in zijn/haar leven, omdat dat irrelevant is voor zijn of haar rol.

Hoe los je dit op?

Zorg allereerst dat “de (begeerlijke) trofee” van dit verhaal een eigen persoonlijkheid en een eigen leven heeft, met haar eigen wensen en ambities en doelstellingen; als je op dat punt kansen hebt laten liggen. Laat van dat leven genoeg zien zodat de lezer een beeld en een gevoel van binding krijgt.

Er zijn vervolgens verschillende oplossingen voor dit cliché. Ik geef er twee:

  1. Ze hebben al een relatie / de romantiek was al vol in ontwikkeling voor het verhaal begint — Zorg dat je hoofdpersoon en de “trofee” van je verhaal al lang voor aanvang van het avontuur met elkaar een (seksuele) relatie hebben. Het verhaal zal hierdoor weinig veranderen, terwijl het spanningsveld tussen je hoofdpersoon en dat wat tussen hem en zijn geliefde staat, vele malen dieper kan worden.
  2. Ze is niet de trofee, maar de compaan van je held — In deze variant kun je elke vorm van (seksuele/relationele) spanning uitbuiten die je maar wilt gebruiken, terwijl je nog steeds hetzelfde soort verhaal kunt blijven vertellen. Opnieuw is het meer in je voordeel dan je nadeel als de band tussen je hoofdpersoon en zijn compaan al lang voor de aanvang van het avontuur gesmeed is. Dikke maatjes dus.

 

De vrouw als meubelstuk

Waar veel van de andere personages in het verhaal een relatief rijke persoonlijkheid kunnen hebben, met een (relatief) breed spectrum aan interesses en een (relatief) breed spectrum aan redenen om dingen te doen en te laten, zijn vrijwel al de vrouwen (zeer) beperkt en (zeer) eenzijdig in hun denken en hun verlangens.

Ze is een meubelstuk in het decor. Iets dat mogelijk het plot drijft, maar niet iemand die actief en op gelijke voet met de held participeert in dat verhaal.

Een overzicht van de elementen:

  1. Ze heeft nauwelijks tot geen eigen interesses — Het weinige dat ze leuk vindt is ter decoratie van de held, of ter ondersteuning van het verhaal.
  2. Ze heeft nauwelijks tot geen ambitie — Haar rol is dienstbaar, ondersteunend. Ze is een meubelstuk. Een mooi gezicht en een begeerlijk lichaam.
  3. Ze heeft nauwelijks tot geen eigen leven en nauwelijks tot geen eigen gedachten — Alles wat ze doet staat in het teken van de held, of ter ondersteuning van wat anderen zeggen of doen. Als ze al iets zegt of doet, dan is dat in dienst van het verhaal en het plot.
  4. De held vind haar wild-aantrekkelijk of zeer afstotend — Er is nauwelijks een tussengebied.

Wat maakt dit seksistisch?

Het bevestigt de rol van “de vrouw” als een beperkt en dienend wezen, met een beperkt aantal interesses. Bijvoorbeeld: “trouwen, kinderen krijgen, zorgen voor andere mensen” of “verleiding, seks en het veroorzaken van verdriet”. Het idee dat een vrouw een volledig persoon kan zijn, met ambities en brede interesses in veel verschillende aspecten van de wereld en het leven, wordt binnen seksistische culturen gezien als “onnatuurlijk”, “onmogelijk”, “vreemd”, “mannelijk” en “ongewoon”.

Hoe los je dit op?

  1. Zorg dat je vrouwelijke personages volledige en consistente personages zijn, met eigen interesses, eigen ambities, eigen wensen en een eigen leven dat zowel goede punten heeft (vervulling) als een paar mindere elementen (dingen die ze graag anders zou willen zien of doen in haar leven). Laat haar tegengas geven, vanuit haar eigen overtuigingen.
  2. Stel haar niet ten dienste van het plot, maar ten diensten van haar eigen leven binnen die wereld.

 

“Ze is de oorzaak van al de ellende”

In dit soort verhalen raakt de hoofdpersoon in (grote) problemen door de interactie met een (vaak verleidelijke, of manipulatieve en vaak ijskoude) vrouw of man. Seks kan een rol spelen. Overspel kan een thema zijn. De held of hoofdpersoon doet door de invloed van deze man of vrouw dingen waardoor het leven van die held volledig kapot kan gaan. In sommige gevallen leidt dit tot moord. In andere gevallen tot een echtscheiding of breuk.

Een overzicht van de elementen:

  1. Ze heeft macht over de hoofdpersoon — Zij is het die de hoofdpersoon aanzet tot daden die uiteindelijk schadelijk zijn.
  2. Door haar toedoen ontstaan de problemen — Ze verleidt de hoofdpersoon, manipuleert hem, zet hem aan tot daden die uiteindelijk tot ondergang of verlies zullen leiden.
  3. Ze heeft geen medelijden — Uiteindelijk blijkt ze een sociopaat te zijn. Iemand die geen medelijden heeft, alleen maar aan zichzelf kan denken.
  4. De hoofdpersoon is het (willoze) slachtoffer — De hoofdpersoon is verstrikt, weet zich niet los te maken en maakt uiteindelijk fatale fouten.

Wanneer wordt dit seksistisch?

  1. Haar geslacht is het probleem en de oorzaak — Niet het feit dat ze een sociopaat is, of het slechte beoordelingsvermogen van de hoofdpersoon. Ze is een vrouw. En manipulatief en slecht.
  2. Ze is geen persoon, maar een verzameling clichés en stereotypen — Inplaats van een eigen innerlijk leven, met haar eigen wensen en inplaats van een consistente persoonlijkheid, is ze een plakwerk van allerlei stereotypische en vaak tegenstrijdige elementen die voornamelijk tot doel hebben te laten zien hoe slecht en onbetrouwbaar en gevaarlijk en manipulatief ze is.

Wat speelt er vaak nog meer?

  1. De hoofdpersoon is niet in staat de fout bij zichzelf te leggen — Hij of zij is uiteindelijk het ultieme slachtoffer. Overgeleverd. Hulpeloos. Onschuldig aan het eigen leed.

Wat maakt dit seksistisch?

In sociale kringen waarin vrouwen geen macht mogen hebben, geen zeggenschap mogen hebben geldt dit soort verhalen vaak als “waarschuwing”. Denk bijvoorbeeld aan: “De krachtige, zelfstandige vrouw (die geen man nodig heeft) is een gevaar omdat ze mannen kan manipuleren en mannen in het verderf kan storten”.

Zodra “de vrouw” en “elke vrouw” over één kam wordt gescheerd met een sociopaat (manipulatief, zonder medelijden, volledig zelfzuchtig) en de enige reden voor haar gedrag is:

  • “omdat ze een vrouw is”
  • “omdat vrouwen nu eenmaal zo zijn”
  • “omdat alle vrouwen manipulatief zijn” of:
  • “omdat vrouwen zwakker zijn dan mannen”

dan zitten we midden in de drek van een seksistische vertelling.

Hoe los je dit op?

  1. Bouw je veroorzakende personage verder uit — Begin ook hier met het verder uitbouwen van het personage dat de ellende veroorzaakt, als je die kans hebt laten liggen. Wat maakt hem of haar sympathiek? Waarom zou je hoofdpersoon met hem of haar in zee gaan? Is hij/zij sociopaat of is de schade die ze veroorzaakt onvoorzien, ongewenst, onbedoeld?
  2. Besluit in hoeverre je hoofdpersoon dom is of niet — Wist hij of zij echt niet wat er gaande was? Kon hij of zij echt niet zien wat de consequenties zouden zijn? Waarom loog je hoofdpersoon, als je hoofdpersoon loog? Wat had hij of zij te winnen van deze relatie en deze acties?
  3. Schrap alles dat de schuld plaatst op het geslacht of de geaardheid van het veroorzakende personage  — Wellicht is dit de kern van je verhaal. Wellicht is dat waar je mee begon. “Ze deed het omdat ze een vrouw was die bla bla bla” wordt dan bijvoorbeeld: “ze deed het omdat ze bla bla bla”.

 

“Ze stierf op gruwelijke wijze, als straf voor haar zonden”

De vrouw of homoseksuele man heeft in de ogen van de maatschappij een gruwelijke zonde begaan en sterft een passende dood door een ongeluk, een ziekte, marteling, een beroving. Uit de moralistische ondertoon van het verhaal is behoorlijk duidelijk dat dit zijn of haar eigen schuld is.

Een overzicht van de elementen:

  1. De oorzaak is relatief anoniem — Een ongeluk, een ziekte, etc.
  2. Des te erger haar zonden, des te erger de straf — Heeft ze weinig fout gedaan, dan is haar dood mild, maar was ze een gruwelijke zondaar, dan is de dood navenant gruwelijk.

 

“Ze heeft het over haarzelf afgeroepen”

De vrouw of homoseksuele man in dit verhaal doet iets, of draagt iets waardoor hij/zij het slachtoffer wordt van (seksuele) intimidatie en/of lichamelijk geweld. De daders worden in het gelijk gesteld, “omdat het slachtoffer dit over zichzelf heeft afgeroepen”.

Een overzicht van de elementen:

  1. “Het slachtoffer lokte dit uit” — door gedrag of kleding
  2. “De daders hebben het recht aan hun kant” — Het slachtoffer doorbrak  immers een taboe of brak een regel, of nodigde uit tot bepaalde handelingen. De straf die het slachtoffer gekregen heeft is terecht.

Wat maakt dit seksistisch? 

In deze waanzinnige en onlogische redenatie wordt de rol van het slachtoffer omgedraaid in dat van de dader, waardoor de werkelijke daders buiten schot blijven. (Seksueel) geweld jegens homoseksuele mensen en vrouwen die zich anders kleden en anders gedragen wordt hierdoor goed gepraat.

De machtsverhoudingen zijn binnen dit denkkader volledig in het nadeel van het slachtoffer en volledig in het voordeel van de dader, omdat het slachtoffer (A) een vrouw is en/of (B) homoseksueel.

 

De anderling met een beperkt spectrum

We hebben een personage van een andere etnische achtergrond, een niet-heternormatieve seksuele interesse, niet-normatieve overtuigingen. Waar veel van de andere personages het verhaal een relatief rijke persoonlijkheid hebben, met een (relatief) breed spectrum aan interesses en een (relatief) breed spectrum aan redenen om dingen te doen en te laten, is de anderling of de vrouw slechts beperkt tot een kleine set van redenen.

 

Wanneer is dit racistisch?

Zodra de enige rol en het enige nut van de vrouw in het verhaal dat van een beloning is, praten we over een ongelijke situatie.

 

 

 

 

Bijvoorbeeld:

  1. Geweld, intimidatie en discriminatie — Mensen die aan de ontvangende kant hebben gestaan van (seksueel) geweld, (seksuele) intimidatie, discriminatie op basis van sekse, seksuele voorkeur, religie of etnische afkomst.

;

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s