Aanbevolen boeken voor schrijvers

[Eerste draft] De boeken die ik hier bespreek, zijn een selectie uit ongeveer 40 boeken over schrijven in mijn persoonlijke collectie. Ze dekken zo veel mogelijk aspecten van het schrijven, van basale zaken als het bouwen van je plot, tot “hoe maak ik een bestaand verhaal, sappiger, scherper, beter?”

Deze lijst kan nog veranderen en groeien.

 

Wat voor schrijver? Welke boeken?

Elke schrijver heeft zijn en haar eigen behoeften, die afhankelijk zijn van verschillende factoren.

Ik maak in deze lijsten onderscheid tussen 3 soorten boeken:

  1. Schrijfgereedschap — Code: SGER — Dit soort boeken vertelt je vooral wat er is en (vaak ook) hoe je dat kunt toepassen. “Dit is een hamer. Met een hamer kun je onder andere: 1: .. 2: … en 3: ..” Deze boeken nemen je nauwelijks bij de hand en zijn absoluut geen schrijfhulpboeken.
  2. Schrijfhulpboeken — Code: SHLP — Dit soort boeken zijn het soort: “Ik (de ervaren schrijver) neem je stap voort stap mee en ik ga je zo goed als mogelijk vertellen hoe je al die gereedschappen toe kunt passen.” Er is vaak inhoudelijke overlap met schrijfgereedschap-boeken, maar diep gaat dat niet.
  3. Schrijfbeschouwende boeken — Code: SBES — De schrijvers van dit soort boeken kijken met een hele specifieke mening en vaak met wat afstand naar het schrijven. Ze mijmeren in deze boeken wat los over het schrijverschap en het schrijven en doen dat vaak vanuit hun eigen, persoonlijke kader. Dit soort boeken zijn vaak wolliger, met veel voorbeelden waaruit je vaak zelf je informatie moet destilleren.
  4. Egodocumenten — Code: EGO — In dit soort boeken staat voornamelijk de schrijver van dat boek zelf centraal. Meer nog dan beschouwende boeken is dit een boek over de schrijver en zijn / haar mening of werk.

Zowel schrijfgereedschap- en schrijfhulpboeken zijn over het algemeen zeer praktisch ingesteld. Beschouwende boeken aanzienlijk minder.

Soms overlappen dit. In dat geval geef ik meerder codes aan een boek.

Basispakket

Boeken met 3 sterren zijn wat mij betreft een must-have. (Al kun je bij de 3 boeken over plot kijken welk boek het beste bij jouw werkwijze past.) Boeken met 2 sterren zijn wat mij betreft zeker de moeite waard (omdat de schrijver veel goede dingen aangeeft) maar vaak net even te wollig, of worden inhoudelijk grotendeels al gedekt door een basisboek als The dramatic writer’s companion toolkit.

 

Engelstalig

1: Alicia Rasley, The Power of Point of View ***

SGER, SHLP — Elk verhaal heeft een ‘point of view’ Dit is zowel “wie neemt dit verhaal waar?” als “hoe wordt dit verhaal waargenomen?” en “schrijven we dit in de ik, wij of zij/jullie/jij-vorm?” The Power of Point of view behandelt zo ongeveer elk aspect van ‘point of view’, zonder te verdwalen in bullshit. Het is goed opgezet, goed gestructureerd en simpelweg het eerste boek dat onmisbaar in je schrijfbibliotheek. Punt.

 

2: Georges Polti, 36 Dramatic Situations *** / Jan Veldman, De 36 dramatische situaties ??

SGER 36 Dramatic Situations is bijna 100 jaar oud. Het boek biedt geen hulp, maar een behoorlijk grondig overzicht (in de vorm van lijsten en referenties naar boeken) van dramatische situaties (die uiteindelijk het plot bepalen) uit de gangbare en leidende literatuur uit een periode tussen 18– en 1920. Een paar voorbeelden uit het boek: “Loss of the Possession of a loved One, Through Curiosity”, “Curiosity the Cause of Death or Misfortune to Others”, “Life Sacrificed for that of a Relative or a Loved One”, “Life Sacrificed for the Happiness of a Relative or a Loved One”, “Duty of Sacrificing Ones Child, Unknown to Others, Under the Pressure of Necessity” en zo voort, en zo voort. Goed om af en toe open te slaan voor inspiratie, als je vastloopt.

Story structury architect (zie beneden) neemt o.a. de hoofdlijnen uit 36 dramatic situations mee is een mooie aanvulling of een mogelijk beginpunt.

De 36 dramatische situaties is een Nederlandse vertaling en gemoderniseerde bewerking. Ik heb de Nederlandse versie nog niet gelezen of ingezien.

 

3: Will Dunne, The Dramatic Writer’s Companion Toolkit *** 

SGER — Dit boek bevat in mijn optiek alles wat een schrijver nodig heeft om een solide verhaal met sterke personages te bouwen. Een greep: Hoe open je je scenes? Wat is conflict? Waaruit komt dat conflict mogelijk voort? Hoe kun je dat gebruiken? Hoe bouw je je personages? Hoe geef je ze diepte? Wat zijn spanningsbogen en hoe pas je die toe? Te gebruiken als een aanvulling op The Art of dramatic writing of als alternatief. Het is primair geschreven als basismateriaal voor workshops voor professionele toneel- en film-schrijvers. De structuur is helder. Er is bijna geen onderwerp of insteek dat niet gedekt wordt. Het boek voelt daardoor echt super-compleet aan. Goed voor jezelf en super-werkmateriaal in schrijfgroepen en sparringsmomenten tussen samenwerkende schrijvers. Puur gereedschap-boek.  Een must-have in mijn optiek.

 

4.a: Victoria Schmidt, Story structure architect ***

SGER, SHLP Story structure architect neemt verschillende verhaalvormen onder de loep en geeft je per type een korte en bondige analyse met afbeeldingen en bullet points. Het gaat in op plotting, geeft een helder overzicht van de meest gangbare verhaalstructuren en verhaalopbouw en neemt o.a. de 36 dramatic situations van Polti mee in heldere hoofdstukken, maar is daarin geen vervanging. Volgens mij goed voor planners en organische schrijvers. Een helder en goed boek om te hebben.

 

4.b: Jack Bickham, Elements of fiction writing, Scene & structure *** 

SHLP, SGER — Dit boek volgt veel meer een “heb je hier aan gedacht?” lijn en is voor mijn gevoel veel meer geschreven voor schrijvers die een organisch proces volgen, waarbij het verhaal zich vormt tijdens het schrijven. Het boek is over het algemeen zeer bondig en helder geschreven, heeft veel sterke punten, maar kan soms wat oubollig zijn. Goed leesbaar en waardevol, ook als je op dat moment niet aan het schrijven bent.

 

4.c: James Scott Bell, Write Great Fiction: Plot & Structure **

SHLP, SGER — Dit is het derde boek in deze lijst over plot (en verhaalstructuur) waarin jij als schrijver (redelijk) de keuze wordt gelaten in hoe je dingen toe wilt passen. Ook dit boek geeft je een paar behoorlijk goede handvatten, met heldere illustraties daar waar dat nuttig is. Scott Bell voelt voor mij iets meer sturend in “hoe het moet volgens James Scott Bell” en krijgt daarom slechts 2 sterren. Desalniettemin zeer de moeite van het checken waard.

 

5: Jack Bickham, setting ???

De omgeving (of setting) speelt zeker in genre-verhalen vaak een belangrijke rol, stuurt in veel gevallen zelfs en belangrijk deel van het verhaal. Setting geeft je genoeg handvatten om die setting goed uit te werken en tot leven te brengen in je verhaal. Nog geen sterren omdat ik het boek nog niet gelezen heb.

 

6.a: Jack Bickham, The 38 Most Common Fiction Writing mistakes ***

SHLP, SGER — Een hele goede checklist van de meest essentiële wat niet te doen dingen in schrijven. Essentiëel boek als je punten zoekt waarop je je (al geschreven) verhaal nog beter kunt maken. Soms wat wollig. Overweeg eventueel:102 solutions to common writing mistakes

 

6.b: Bob Mayer, 102 solutions to common writing mistakes **

SHLP, SGER — Dit boek geeft je op een lichtvoetige en praktische wijze inzicht in wat een redacteur, workshop-gever en ervaren schrijver je als advies zou kunnen geven. Leuk om te lezen, handig om te hebben en vooral zeer goed om in schrijfgroepen samen te lezen en bespreken. Het mist de directheid van “doe niet dit of dat”. Vandaar 2 sterren.

 

7: Gary Provost, 100 Ways to Improve Your Writing **

SHLP, SGER — Dit boek wil volgens mij te compleet zijn. Dat maakt dat wellicht 30% echt nuttig is voor je. Maar datgene wat het biedt aan nuttige tips is goed geschreven en goed samengevat in heldere, korte hoofdstukken. Een greep: Wat is show / dont tell? Hoe geef ik mijn verhaal (meer) dynamiek? Hoe overkom ik schrijversblok? Hoe schrijf ik een sterke opening van mijn verhaal? De moeite waard om in je boekenkast te hebben, denk ik.

 

8: Stant Litore, Write Characters Your Readers Won’t Forget **

SHLP, SGER — Dit boek stelt jou, de schrijver, centraal. Het is prettig geschreven, neemt je respectvol bij de hand en is vooral bedoeld om je te prikkelen. “Stel dat je dit en dat? Hoe zou je dat doen?” Dit boek geeft je een goede start als je je specifiek op je personages wilt richten. Veel wordt echter al gedekt in eerdere boeken in deze lijst. Als je een net iets andere benadering zoekt (of de aanpak in eerder genoemde boeken voor jou niet helemaal werkt) is dit echter een goede aanvulling op je schrijfbibliotheek.

 

9: Lajos Egri, The Art of dramatic writing, its basis **

SBES, SGER — Waarschijnlijk één van de eerste goed gestructureerde boeken voor schrijvers. Net als The dramatic writer’s toolkit dekt dit alle essentiele onderwerpen in het schrijven van fictie. Een redelijk praktisch en behoorlijk compleet boek. De tekst is soms minder toegankelijk dan dat van The dramtic writer’s companion en daarom maar 2 sterren. Desalniettemin de moeite waard om te checken. Uitgegeven in 1946.

 

Aanvullend

Deze boeken zijn in mijn optiek de moeite van het vermelden waard, maar net even minder, of minder essentieel dan bovenstaande lijst.

 

James N. Frey, Zo schrijf je een verdomd goede roman **

SBES, SHLPZo schrijf je een verdomd goede roman is in mijn optiek voor een heel groot deel beschouwend. Andere boeken (zie de eerste lijst) gaan dieper en vaak veel concreter in op de zaken die Frey in Zo schrijf je… aanhaalt. Dit maakt het boek geen slecht boek. Zeker als je moeite hebt met het lezen van Engelstalig werk. Het stipt zo goed als alles aan wat je in je basis moet weten. Maar in mijn optiek laat dit boek teveel weg en is het net iets teveel “zo moet het volgens James N. Frey”. Het biedt zeker hulp, geeft over het algemeen goed en zeer goed advies, maar biedt net iets te weinig schrijfgereedschap in vergelijking met b.v. Story structure architect en Scene & structure.

 

Ronald Tobias – 20 masterplots and how to build them

In dit boek neemt de schrijver je aan de hand langs 20 masterplots die (volgens de legenden) op dit moment onze moderne literatuur bevolken. Aanvullend wordt in het eerste deel van het boek in redelijk heldere bewoordingen de basis van ‘plot’ beschreven. Hoe zet je je verhaal op? Hoe geef je invulling aan dingen? De reden dat ik dit boek niet op de “must have” lijst heb staan is dat dit boek in mijn optiek te sturend is, te wollig geschreven is en omdat je voor ongeveer 40 euro met The Dramatic writer’s companion toolkit, Story structure architect en 36 dramatic situations samen in mijn optiek een sterkere en veel vrijere basis hebt.

 

Nancy Kress, Dynamic characters

In Dynamic Characters geeft Nancy Kress kort en bondig de basisbeginselen van “hoe bouw je je personages?” De voorbeelden die ze geeft zijn mainstream (dus geen SF/Fantasy/Horror-specifieke zaken). Aan het eind van elk hoofdstuk geeft Kres een korte puntenlijst als samenvatting. De stijl is zeer losjes, informeel. De inhoud concreet en goed. Lees je liever een meer formelere stijl, kijk dan naar Linda Seger. Veel wat in dit boek wordt beschreven wordt al gedekt in The dramatic writer’s companion toolkit en Write characters your readers won’t forget.

 

 

Linda Seger, Creating unfogettable characters

SBES, EGO, SHLP, SGER — Mijn eerste indruk van en in dit boek was: “Linda Seger is wel heel  erg vol van haarzelf”. En dat is iets waar je als schrijver waarschijnlijk even voorbij moet lezen (sla die stukken gewoon over). Creating unforgettable characters bied een heldere structuur, die punt voor punt door de verschillende aspecten van “het bouwen van je personages” gaat. De voorbeelden die ze gebruikt zijn voornamelijk films en toegespitst op een Amerikaans publiek. Ook daar moet je even doorheen (of overheen) lezen. Wat overblijft (na al dat schrapwerk) is een zeer gestructureerd boek met al de basale aanwijzingen die nuttig zijn om je personages vorm te geven. Eigenlijk essentieel. Veel wordt echter ook al gedekt in The writer’s companion toolkit.

 

Victoria Lynn Schmidt, 45 Master Characters

45 Master Characters is een heel gevaarlijk boek. Het geeft je — net als 20 Master plots (eerder) — een goed overzicht van de 45 archetypen die je individueel of in groepen in boeken en films terug kunt vinden.  De inleiding over archetypen en stereotypen bevat informatie die je als schrijver in mijn optiek eigenlijk moet weten, maar of dat de aanschaf van het hele boek waard is weet ik niet. Het grootste probleem dat ik heb met 45 Master Characters is dat elk archetype te absoluut is omschreven, “type X IS dat en dat.”, waardoor bij mij een blokkade ontstaat. The dramatic writers companion toolkit en Write characters your readers won’t forget zijn mijn inziens betere keuzes.

 

Linda Cowgill, The art of plotting **

SGER The art of plotting gaat (zoals de titel al verraad) over het bouwen van plots. Er zijn betere boeken dan deze. Story structure architect is bijvoorbeeld beter opgezet en prettiger leesbaar.

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s