Mijn review: 3 SF-series en drie SF-boeken, innovatie en ‘Kill 6 billion demons’

tumblr_np9rzexuou1qlxan5o1_500

De afgelopen week en weken heb ik wat inhaalwerk gedaan. Ik heb stukken gekeken van “Battle Star Galactica” (de nieuwe serie uit 2004), van “Dark Matter” en het hele eerste seizoen van “Sense8”. Verder heb ik “The three body problem“, “Nexus“, “Lord of Light” van Zelazny en de eerste twee delen van de: “Jean de Flambeur”-serie van  Rajaninemi gelezen. En ik heb via facebook “Kill 9 billon demons” gevonden. Ik maak verder referenties naar Startrek TNG, omdat die serie waarschijnlijk behoorlijk veel invloed heeft gehad op alles wat volgde uit de US. Hier kort mijn bevindingen:

Dingen van nu in een SF-setting is geen SF

Cultuur verandert razendsnel. Technologie mogelijk nog sneller op dit moment.

De wereld tien jaar van nu is totaal anders dan die wereld nu. Kort:

Cultuur is in een constante staat van verandering (of “flux”, wat ik een mooier woord vind).

  1. Wat nu normaal is, is onderhevig aan verandering en verschuiving.
  2. Wat nu abnormaal is, kan op een gegeven moment normaal worden
  3. Menselijke cultuur en menselijke normen volgen geen vastgelegd draaiboek, maar zijn onder andere afhankelijk van de context van de omgeving

In “Dark Matter”, “Battle Star Galactica” en “Startrek TNG”, alle drie series die “in de toekomst spelen” is vrijwel niets van die culturele verandering zichtbaar. Startrek TNG is bijvoorbeeld een directe reflectie van het Amerika van de jaren ’90. Met een enorme preutse norm. Waar is de openlijke seksualiteit bijvoorbeeld, in die toekomst, die zo vrij en beschaafd en open zou moeten zijn? De jaren ’60 waren progressiever wat dat betreft. Startrek TNG is zo preuts als de neten. Net als het Noord Amerika van die tijd.

We zijn allang voorbij 1981

Ik zie in “Dark Matter” en “BSG” verder niets terug van de posthumane en trans-humane beweigingen die in de afgelopen 15 jaar steeds meer op de voorgrond zijn gekomen. Waar zijn de “augmented people” die zeer waarschijnlijk een onvermijdelijk onderdeel gaan uitmaken van onze eigen toekomst? (Zie mijn reflectie op “Nexus”, later in deze post). En hoe zit het met de steeds grotere mogelijkheden van techologische vindingen als drones?

Waarom gaat in deel 2 van “Dark Matter” bijvoorbeeld een menselijk team naar het planeetoppervlak? Wetende dat er gevaar dreigt? We zijn niet meer in 1981 waar je met dat soort shit weg kon komen.

Drones zijn effectiever. Kunnen vliegen. Kunnen zich verspreiden. Gaan niet dood, slechts kapot. En worden inmiddels voor minder dan 130 euro in de winkel aangeboden.

Maar nee. We sturen een menselijk team. Waarom? Omdat iedereen dat doet die in een schrijfteam voor SF-series zit. Omdat dat het stramien was en omdat er binnen die series niet aan innovatie wordt gedaan. Omdat er conceptueel en verhaaltechnisch geen risico’s worden genomen. Omdat we niet verder nadenken dan wat er al eerder is gedaan. Omdat we niet zijn meegegaan in de technologische ontwikkelingen van de afgelopen 20 jaar.

Nep-progressie

Battle Star Gelactica heeft een vrouwelijke president. “Hoera!”. Het heeft vrouwelijke piloten die met “sir” worden aangesproken. “Wat progressief!”.

Veel vooruitstrevender was geweest als er – bijvoorbeeld – in BSG helemaal geen gezagsstructuur was geweest. Of roterend leiderschap. Of (roterende) hive-mind achtige oplossingen waarin een cluster van 3 tot 30 mensen samen, dankzij technologie en menselijke organisatie-patronen, tot consensus-besluiten komen die het beste van alles kunnen zijn, inplaats van dit domme 20e eeuwse gedoe dat nu plaatsvind in die serie.

En wat denk je van een zelforganiserende militaire structuur zonder rangorde waarin soldaten gewoon getrainde mensen zijn? Die hun ding doen. Uit empathie en besef van consequenties. Zodat de boel niet nog meer kapot gaat door dodelijke krachten (zoals de Cylons) van buitenaf? Dit is tenslotte de toekomst, waarin mensen emotioneel en cultureel slimmer kunnen en mogen zijn dan nu en de technologie en de persoonlijke opleidingen beter. En het niveau van menselijke cutluur en menselijke beschaving netjes is meegegroeid met de technologie. En een paar trapjes hoger ligt dan dat primitieve gedoe van ons op dit moment. Neem ik aan.

Maar dat zou waarschijnlijk door ons fetisjisme voor “bijzondere mensen”  en “uitverkoren mensen” heenbreken. (Iedereen die denkt dat “normale mensen” uit “lagere kringen” geen gezond verstand of [doortastende] leiderschapskwaliteiten bezitten, steek je hand op.)

Nietbestaande problemen, omdat we niet nadenken

In deel 1 van het eerste seizoen van de serie uit 2004 wordt 130 uur DOOR NIEMAND geslapen, “omdat- CYLONS! En Gevaar! En omdat elke 33 minuten een hypersprong moet worden gemaakt” of zoiets. En redenen en 100% waakzaamheid.

In deel 2 van seizoen 1 wordt de watervoorraad van de Battle-star opgeblazen. En mag men geen water meer verspillen door het nemen van douches en het draaien van wasjes en zo.

Fuck dat. Omdat er nietbestaande problemen worden gepresenteerd waar ik werkelijk de schurft aan heb. Denk ongeveer niveau “ik kan niet tegen taalfouten en in elke zin van dit verhaal zit er wel eentje” (en nee, ik heb daar geen last van, anders zou al mijn werk taalkundig foutloos zijn).

  1. Er bestaat zoiets als roterende diensten. In die roterende diensten slaap je 3, 6 tot 8 uur. Daarna doe je een aantal uren dienst. Dan slaap je weer. Terwijl jij slaapt, zijn andere mensen wakker. Probleem opgelost.
  2. Een beetje modern ruimteschip (en een beetje modern ruimtepak) is een gesloten systeem. Alles wat je gebruikt kan hergebruikt worden. Water, uitwerpselen, zuurstof, en zo voorts. Zo lang je niets de ruimte inschiet, of in een kernreactie aan puin schiet, gaat er binnen het schip niets van dat alles verloren. Geen atoom. De enige werkelijke factor en beperking is energie. Hoeveel energie heb je ter beschikking om al die atomen fatsoenlijk te recyclen?
  3. Water dat de ruimte ingeschoten wordt, drijft gewoon lekker rond. Ik heb die tweede aflevering niet afgekeken. Maar water dat de ruimte ingaat, verdwijnt niet door een magisch afvoerputje. Even slim doordenken, opscheppen en probleem opgelost.

Dit is slechts het vingerdikke topje van een ijsberg van kritiek die ik op dit soort series heb.

“Nexus”, “Sense8” en “The Quantum thief”

Als je een boek wilt lezen waarin een glimp van de mogelijke nabije toekomst wordt gegeven, lees dan “Nexus” van Ramez Naam. In het kort: “Nexus” volgt vergelijkbare lijnen als “Sense8”. Beiden draaien om een ontwikkeling waarin empathie en semi-telepathisch contact tussen mensen onderling centraal staan. In beiden is sprake van een organisatie die dat soort ontwikkelingen probeert tegen te houden en jacht maakt op mensen die de huidige status-quo dreigen te verstoren. (Het omgekeerde van “Sense8” [empathie als kern] wordt in de TV-serie: “Prey” gedaan [1 seizoen]. De “next gen” mensen daar zijn aggressief, spannender, maar al zo vaak gedaan dat het niets toevoegt.)

Ik zal hier, behalve deze ene zin, niets zeggen over dat “evil government” aspect van beide verhalen: het is een nogal luie, clichématige en voordehandliggende keuze, die voornamelijk werkt als kapstok en effectief-spannend plotvehikel.

“Nexus” pakt een heleboel ontwikkelingen die nu gaande zijn en plaatst die in een redelijk strak kader.

  1. Optimalisatie van het lichaam. Het menselijk lichaam kan via kunstmatige optimalisatie sneller en sterker worden. Denk aan supersoldaten die in staat zijn om met hun blote handen auto’s omver te kantelen en die uren op topsnelheid kunnen blijven hardlopen. Maar denk ook aan verbeteringen in het herstelvermogen van datzelfde lichaam
  2. Optimalisatie van het brein. In “Nexus” gebeurt dat via nano-nodes in het brein (niet echt de slimste plek, gezien 10.000.00.00 redenen die een boek kunnen vullen). In “Sesnse8” gebeurt dit door de empatische band tussen de 8 verbonden mensen, en de mogelijkheid die ze hebben om de lichamen van de anderen in hun cluster direct over te nemen. Kort: denk “The Matrix”, waarin Neo direct ervaringen en kennis kan downloaden in zijn eigen brein (“I know kung-fu“). Maar dan net iets anders. En koppelingen tussen jouzelf en een supercomputer die binnen microseconden een heleboel dingen kan uitvogelen die jou minuten en zelfs uren kunnen kosten, omdat je organische brein simpelweg te beperkt is voor die dingen. Zoals een nauwkeurige berekening van de hoeveelheid lucht in je woonkamer.

“The Quntum Thief” zwaait vooral heel erg veel met Qubits en Quantum-dit en dat, waardoor ik een beetje een “dit zit dicht tegen vaag terminologie-gezwaai want: de toekomst! en Quantumdingenses!” gevoel krijg. Het is de belangrijkste reden dat ik dat boek niet als een benchmark-boek zie. Maar goed.

Wat “Sense8” verder laat zien is wat er mogelijk wordt als je de angstige preutsheid los gaat laten waar veel Noord-Amerikaanse SF-series zwaar door gedomineerd worden (want seks is “bah” en zwaar tegen de Christelijke normen waarin piemels en kutten en neuken vies zijn en vuurwapengeweld het nieuwe ballet) waaronder een groot deel van de producenten en het kijkerspubliek blijkbaar leeft). We zien liefde in een aantal verschillende vormen, mooi gefilmd en liefdevol weergegeven.

Tot slot

De series die ik gekeken heb (inclusief “Battlestar Gelactica”-de 2004 serie, “Startrek The Next Generation”, “Star Gate”, “Star Gate Atlantis” en “Dark Matter”) tonen voornamelijk een enorme saaie, conservatieve, risicomijdende en achterhaalde versie van “de toekomst”.

Het grootste probleem dat ik zie is (naast een zwak schrijvers-team): “Ja maar: de kijker!”. Een serie moet verkopen. En risico-volle series die nieuwere ideeën en ontwikkelingen pakken zoals de technologische en medische ontdekkingen vanaf de afgelopen 20 jaar, “lopen een groter risico om gestopt te worden”. En het is vanuit een commercieel oogpunt erg dom om “grote risico’s” te nemen zoals bijvoorbeeld wel in “Sense8” wordt gedaan.

Ik wil anders. Meer. En beter dan dat. Zoals “Kill 6 billion demons” waarin wel risico’s worden genomen. En waarin wel (vooral in de styling) van de gebaande paden wordt getreden.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s