Gratis, schrale aarde en de consequenties van piraterij

Wat is het probleem met- en van gepirate content, zoals e-books, muziek en films? Oude (en vaak lullige) intro-filmpjes van BAFTA en BREIN op DVD’s vergeleken piraterij met diefstal. Maar is dat ook zo? Waarom zou je je druk moeten maken over piraterij? Waar zit de werkelijke pijn?

Ik concentreer me in dit stuk op het boek en e-book piraterij. Ik beantwoord niet (of nauwelijks) de vraag van diefstal want ik wil het deze keer simpel houden.

Samengevat

Ik denk en hoop dat we in de toekomst allereerst een verandering gaan zien in de benadering van downloaders van gratis content. Die verandering (denk en hoop ik) zal gericht zijn op een bewustzijnsverbreding bij de doelgroep.

Dit in explicite bewoordingen aan het begin van een productie. Bijvoorbeeld: “De producenten van deze content en dit boek kunnen niet van de wind leven. Wil je dat er nog meer mooi werk van deze en zelfs betere kwaliteit komt? Doneer dan. Des te meer geld we krijgen, des te beter we kunnen blijven doorgaan.”

Waar ik zelf sta in dit debat

Er is veel over gezegd. Er is in 2014 zelfs een moraal-actie geweest waarin mensen werd opgeroepen te stoppen met downloaden omdat ze diefstal plegen.

Mijn standpunt met betrekking tot e-book piraterij:

  1. Het is er
  2. Het gaat niet verdwijnen
  3. Het biedt nieuwe kansen en mogelijkheden voor promotie
  4. De discussie gaat nog te weinig over bewustwording van de consequenties van piraterij op de lange termijn

Mijn standpunt met betrekking tot uitgeven en schrijven:

  1. Schrijven is werk en de schrijver moet fatsoenlijk voor dat werk betaald worden. Punt.
  2. Een uitgever moet winst kunnen maken op de boeken die het uitgeeft.

En kosten en verdiensten:

  1. De productie van een boek kost geld. Zelfs als dat boek uiteindelijk gratis wordt aangeboden.
  2. Zonder omzet en zonder verdienmodel is er geen geld. Zonder geld kan niemand betaald worden. En zonder geld houdt een uitgeverij op te bestaan.

Deze post

Ik ga proberen met drie plaatjes de primaire pijn bloot te leggen van piraterij. De grootte van elk segment in die plaatjes is illustratief.

Als je de conclusie nu al wilt hebben:

De omzet van niet loyale kopers die schoorvoetend een boek kopen (de lichtgroene Groep B in het tweede plaatje hier beneden) verdwijnt door de beschikbaarheid van alternatieve bronnen van dat boek, zoals gratis piraatversies. De gratis download neemt de noodzaak weg dat boek in de winkel (of elders) te kopen.

Dat leidt heel meetbaar tot een verlies van inkomsten, die – als er geen alternatief verdienmodel bestaat, en er geen groei van “kopers uit principe of sympathie” plaatsvind – uiteindelijk kan leiden tot het faillissement van een uitgever.

Kopen, consumeren en doelgroep zijn

piracy_1

Een korte toelichting

De mensen die in dit voorbeeld consumeren, zijn in dit geval de mensen die boeken lenen van anderen of van de bibliotheek. De ‘rest van de doelgroep’ heeft wel interesse in het genre, maar niet voldoende om dat specifieke boek te consumeren (te lezen) of te kopen. Of leest in het geheel geen boeken.

Keuze en gedrag

piracy_2

Korte uitleg van het plaatje

Als je kijkt naar gedrag, dan kun je het deel dat in dit geval boeken koopt, uitsplitsen in twee groepen:

  1. Diegenen die koopt uit principe / uit sympathie (naar de schrijver of uitgever). We noemen die vanaf nu: “Groep A”
  2. Diegenen die koopt als / omdat dat de enige normale optie is om het boek in eigen bezit te krijgen. We noemen die vanaf nu “Groep B”.

Verder hebben we mensen die graag wel willen consumeren, ook het boek willen hebben, niet willen betalen en dat boek uiteindelijk via diefstal in bezit krijgen.

Diegenen die kopen uit principe / uit sympathie en diegenen die stelen, zijn beiden een minderheid. Over het algemeen zijn er meer mensen die (het fysieke boek) kopen dan mensen die (het fysiek boek) stelen.

Kijken en niet kopen

Diegenen die consumeren, zonder te kopen, zijn een soort van standaard verliespost. Als verkoper en uitgever zou je ook het liefst van hen geld willen krijgen. Ze lezen tenslotte jouw boek. En zonder daarvoor te betalen. Maar je weet ook dat dat niet echt gaat veranderen.

De grootste pijn

piracy_3

Korte uitleg van het plaatje

De mensen die normaal gesproken (morrend) een boek zou hebben gekocht (het lichtgroene deel in het tweede plaatje) heeft hier een nieuwe keuze gekregen: “gratis download via het internet”.

De grootste pijn

De grote pijn van gratis piraatversies komt uit “Groep B”. Waar deze groep in plaatje 1 zou zijn tot aankoop van een boek, kiest ze in plaatje 3 voor de download van een piraatversie. En het wegvallen van die groep (als betalende klant) kan een groot gat achterlaten in de mogelijke omzet op dat boek.

“Maar het doe toch geen schade?”

Op de korte termijn lijkt piraterij geen schade te doen. Economisch gezien lijkt het zelfs dat piraterij in sommige gevallen een stimulans kan veroorzaken. Mensen die muziek piraten, ontdekken hierdoor bijvoorbeeld artiesten die anders onder hun radar doorgevlogen zouden zijn en kopen dan niet het album, maar gaan bijvoorbeeld wel weer naar concerten.

Een zelfde principe geldt voor boeken. Dit artikel toont een succesverhaal van een Britse schrijver die de eerste delen van zijn eigen werk gratis aanbiedt om mensen verslaafd te maken aan zijn serie rond dezelfde hoofdpersoon.

In werkelijkheid is paraterij wel schadelijk. Althans: voor de klassieke uitgevers. Verloren omzet is verloren omzet. En als meer en meer kopers de weg naar piraatversies van diezelfde boeken gaan vinden, daalt die omzet nog verder.

Op een gegeven moment bereikt die omzetdaling een punt waarop de uitgever verlies gaat draaien. En failliet kan gaan.

Egoisme en korte-termijn denken

Die Groep B handelt, in mijn optiek, voornamelijk vanuit een kortzichtig egoisme. “Ik kan dit nu en gratis downloaden. Fuck de boekwinkel en fuck betalen!”

Dit gedrag is vergelijkbaar met de roofbouw die voorafging aan de landbouw die we nu kennen. Door alleen maar te nemen, zonder iets terug te geven, wordt de grond steeds schraler en de opbrengst (in de daaropvolgende jaren) steeds minder.

In ons geval gaat die verschraling over boeken. Die (door geldgebrek) steeds minder goed worden geredigeerd, steeds minder aandacht krijgen (want geen geld bij de uitgever) en mogelijk op een gegeven moment niet meer worden uitgegeven omdat de uitgever kapot is gegaan.

Niet te stoppen

Piraatversies zijn niet te stoppen. Niet binnen een democratische en vrije wereld. Dit heeft onder andere te maken met menselijk gedrag (er zal altijd iemand zijn die ongeoorloofde kopieën zal maken en online zal zetten) de wetten op privacy en de bewuste vrijheid die we hebben en krijgen met betrekking tot de technologie die we in de winkel kunnen kopen en met de software die we kunnen downloaden.

Binnen mijn eigen huis mag ik doen wat ik wil. Inclusief het maken van scans van boeken, inclusief het kraken van beveiligingen op e-books en ander materiaal.

En inclusief het uploaden van dat materiaal naar een extern opslagmedium. Zoals een webserver. Of een website.

Ik mag andere mensen toegang geven tot mijn computer. Bijvoorbeeld via bittorrent-software.

Wat niet mag is het ongeoorloofd verspreiden van copyright-beschermd materiaal dat niet door mijzelf is gemaakt.

Maar om te bewijzen dat ik dat inderdaad doe (als ik mijn sporen goed weet te verbergen), moet inbreuk worden gedaan op mijn privacy. En dat mag niet. Althans: niet zomaar, en niet zonder rechtelijke toestemming. En die toestemming krijg je alleen in hele specifieke situaties. Want dit is geen politiestaat of dictatuur waarin je als persoon geen rechten hebt.

“Niet te stoppen” is niet hetzelfde als “goed”

Dat piraterij niet te stoppen valt, wil niet zeggen dat het ‘goed’ is. Zoals eerder gesteld en getoond kan piraterij tot (ernstige) financiële gevolgen leiden, zoals een (zware) vermindering in verkopen.

Kweken van een beter bewustzijn

Wijzen op diefstal is niet het antwoord, omdat dat niet het echte probleem is. Er wordt namelijk niets gestolen. Het probleem is ook niet: “ze willen geen geld uitgeven”. Verder zijn de meerderheid van de mensen in hun basis niet kwaadwillend.

Het werkelijke bewustzijns-probleem bij de niet-betalende downloaders is – wat mij betreft – dit:

Waarom zou ik voor iets betalen als ik geen verband zie tussen mijn gelddonaties (aan de producent) en de kwaliteit van het door hen geboden werk in de markt?

Verander die houding en “gratis” (dat toch niet te stoppen is) is geen bedreiging meer. Mensen willen best betalen voor iets waar ze de waarde van zien. Goede doelen zijn daar een voorbeeld van. Kickstarter-projecten (waarbij mensen vooraf geld doneren om een project van een onbekende derde een kans te geven) een tweede. Een kop Starbucks-koffie, met een marge van 3 euro op een verkoopprijs van 3,50 euro is een derde voorbeeld.

Wie doet dit al?

De mensen en partijen die dit al jaren snappen en doen, met explcite “call to cations” zoals: “donate the price of a coffee to keep me going” en “donate to remove these ads” zijn onder andere:

  1. Bloggers
  2. Makers van ShareWare
  3. Onafhankelijke schrijvers
  4. Illustratoren

Elk met wisselend succes. Sommigen schrijvers komen rond van donaties voor hun blogs en hun shareware. Sommigen schrijvers combineren die donaties met advertenties. Sommigen kunnen ervan leven. Sommigen zijn er rijk van geworden. (Hyperlinks volgen ooit nog eens. Google naar “making a living with Shareware” en “making a living as a blogger”).

Voor illustratoren geldt een enigszins ander ding. Hun werk is voornamelijk een visitekaartje naar opdrachtgevers. “Kijk, dit kan ik! Als jij mij inhuurt, kan ik dat ook voor jou maken.” Het geld komt niet zozeer uit downloads of verkopen van individuele werken (al kan dat wel), maar uit concrete opdrachten voor opdrachtgevers. Krampachtig op je eigen creatieve werk gaan zitten uit angst voor diefstal online is in dat geval contra-productief en niet meer van deze tijd.

Wat gaat er mogelijk veranderen?

Ik denk en hoop (zoals aan het begin van deze post al gesteld) dat we in de toekomst allereerst een verandering gaan zien in de benadering van downloaders van gratis content.

“Boeken maken en boeken schrijven kost geld. Wil je dat er nog meer mooi werk van deze en zelfs betere kwaliteit komt? Doneer dan.”

Ik noemde op Facebook het abonnements-model. En het donatiemodel. Beiden oud en bekend en bewezen modellen voor winst en omzet. Mensen vertrouwen in een merk en kunnen dat zelfde vertrouwen hebben en krijgen in een uitgever.

De mensen die ik ken (inclusief ikzelf) zijn bereid om te geven als het doel waaraan ze geven een duidelijke toegevoegde waarde heeft. Bijvoorbeeld door anderen in andere landen te helpen, of omdat ze fantastisch mooie producten en boeken maken – zoals een uitgever – die anders niet tot stand zouden komen.

Ik werd verweten naïef te zijn. Wellicht is dat zo. Zeker als ik er vanuit zou gaan dat dat allemaal vanzelf en zonder moeite zou gaan werken.

Advertisements

One thought on “Gratis, schrale aarde en de consequenties van piraterij

  1. Een mooi betoog wat volgens mij de meeste belangrijke dingen wel vertelt.

    Wat ik zelf nog en beetje mis (in de hele discussie trouwens) is de rol van bibliotheken.
    Misschien ga ik er zelf nog weleens en post aan weiden.
    (Vind je het in dat geval erg als ik jouw stuk aanhaal als citaat en/of verwijzing?)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s