Karakterisatie en ‘Character sheets’

De character sheet is een hulpmiddel waarmee je als schrijver een beter inzicht kunt krijgen in je karakters, de motieven en motivaties van die karakters en hoe deze karakters elkaar beïnvloeden en met elkaar samenhangen.

Wat is nog meer het nut?

Character sheets helpen onder andere in het behoud van consistentie van het karakter en het versterken van het beeld dat jij, de schrijver, van deze karakters hebt en des te meer je als schrijver over je eigen karakters weet, des te meer daarvan in je werk voor de lezer zichtbaar en voelbaar zal worden.

Insteek: het verhaal als simulatie

Een van de manieren om tegen schrijven aan te kijken is die van “het verhaal als simulatie” waarin je in je hoofd situaties genereert en vervolgens toekijkt hoe je karakters daar op reageren.

Plat versus rond

Platte karakters “ontwikkelen zich niet”. Ronde karakters “doen dat wel”.

Over het algemeen heeft een plat karakter een vrij leeg innerlijk leven en een beperkt aantal interesses en gespreksonderwerpen. Hij of zij reageert op een beperkte manier, geeft niet echt blijk van een breed bereik van emoties en dingen die voor andere mensen een emotionele impact kunnen hebben, lijken het platte karakter nauwelijks te raken. Vaak “omdat dat het plot niet dient”.

Een plat karakter is vaak een soort lege pop die door de schrijver alle kanten op geduwd kan worden.

Het “ronde karakter” heeft (binnen bijvoorbeeld ‘het verhaal als simulatie’) veel meer de neiging om zijn of haar eigen weg te gaan. Je kunt een dergelijk karakter als schrijver wel een bepaalde kant op drukken, maar de kans is groot dat een rond karakter daar vanuit eigen belangen, eigen drijfveren en eigen doelstellingen recht tegenin zal proberen te gaan.

Druk een rond karakter onder water en hij of zij zal tegenspartelen en weer boven proberen te komen. Druk een rond karakter in een andere richting dan hij of zij op wilde gaan en dat karakter zal (soms wanhopig) proberen weer op de oude route te komen die hij of zij oorspronkelijk was ingeslagen.

Het platte karakter (ook wel bordkartonnen karakter genoemd) zal het vaak snel met de schrijver (en andere karakters) eens zijn. “Ja. Inderdaad.”

Spanning en spanningsbogen

Des te beter je karakter is uitgewerkt, des te makkelijker het vaak ook wordt om spanning en spanningsbogen in een verhaal aan te brengen.

Zodra je karakter “Nee” zegt tegen een ontwikkeling die jij als schrijver op gang zet, heb je al een begin daarvan.

Moet je in een dergelijke –sheet elk detail beschrijven?

Het is niet altijd nodig om elk detail van een karakter uit te werken. Dit is onder andere afhankelijk van het verhaal, het genre en de standaarden die binnen een dergelijk genre gebruikt worden.

En hoe dan verder?

Er zijn verschillende manieren om een karakter (en zijn of haar eigenschappen) vervolgens zichtbaar te maken. “Jan was 25 jaar oud, had een vlinderverzameling en hield van exrtreme-skiing. In de ochtend dronk hij graag een kopje koffie en in de middag reed hij kwaad naar huis,” is daar een van.

Je hebt daarmee het begin van een beeld, maar nog steeds een vrij nietszeggend karakter.

In elke scene en in elk moment van je verhaal waarin je karakters met keuzes worden geconfronteerd kun je de volgende basisvragen stellen:

Wat zou je karakter op nu en op dit moment in het verhaal–

  • Denken?
  • Doen?
  • Nalaten?
  • Uitspreken?
  • Verzwijgen? 

Moet een character sheet nu echt?

Nee. Maar het helpt wel.

Algemene gegevens

Naam, geboortedatum, geboorteplaats en woonplaats Opleiding, afkomst. Werkverleden, vaardigheden.

Eigenschappen

Wat kenmerkt dit karakter? Wat zijn de slechte eigenschappen? Goede eigenschappen? Angsten, gewoontes, kwaliteiten? Is het karakter welvarend? Arm? Succesvol? Onfortuinlijk? Hardwerkend? Lui? Opvallend? Onzichtbaar? Geen van dat alles? Een beetje van dit en een beetje van dat?

Wat zijn zijn of haar seksuele voorkeuren? Mannen? Vrouwen? Beiden? Iets anders?

Wat zijn de doelen van dit karakter? Motieven en motivaties om iets te doen? Waar gelooft dit karakter in? Waardoor of door wie wordt het gedreven? Welke normen en waarden hanteert hij of zij in de beoordeling van de eigen daden en die van anderen?

Kenmerken

Hoe is dit karakter direct herkenbaar voor de lezer? Spreekstijl? Manier van lopen? Bewegen? Bepaalde stopwoorden? Een gebrek? Slang? Jargon? Lengte, haarkleur, haarlengte, kleur ogen, lichaamsgewicht?

Wat voor kledingkeuze  heeft het? Hoe zit het met juwelen? Tatoeages? Littekens?

Zelfbeeld

Hoe ziet dit karakter zichzelf? Positief? Negatief? Wisselend?

Welke invloed heeft dat op het karakter? Op de interactie van het karakter op de buitenwereld? Met andere mensen? In zijn of haar werk? Thuis? In relaties met vrienden en kennissen? In het nastreven van doelen?

Buitenwereld

Hoe zien anderen dit karakter? Goed? Boosaardig? Aangenaam? Onaangenaam? Dom? Slim? Iets daar tussenin?

Wat is opvallend aan dit karakter? Over het algemeen? Voor specifieke andere karakters? Voor wie? Waarom? Welke overeenkomsten en tegenstellingen kunnen daarin gevonden en gebruikt worden voor het verhaal?

Welke relaties heeft dit karakter met de buitenwereld? Vrienden? Vijanden? Relaties? Minnaars? Minnaressen? Wie? Waarom? Welke zijn bruikbaar voor het verhaal?

Rol in het verhaal

Wat is de rol van dit karakter in het verhaal? Antagonist? Protagonist? Een mix? Een bijrol?

Is dit karakter een passant? Een sleutelspeler? Iemand die een belangrijk aandeel levert?

Wat toont dit karakter met betrekking tot het verhaal en andere spelers? Werpt hij of zij meer licht op anderen? Een andere blik? Een versterking en ondersteuning van bepaalde aannames bij de lezer? Een ondermijning?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s